نشانههای خرابی هرزگرد و پولی
در ظاهر، هرزگرد و پولیها فقط چند قطعه گرد و فلزی هستند که تسمه روی آنها حرکت میکند؛ اما در عمل، همین قطعات کوچک ستون فقراتِ «انتقال نیرو» در موتورهای امروزیاند. هرزگرد وظیفه دارد مسیر تسمه را هدایت کند و زاویهی درست تماس را بسازد؛ پولیها هم روی اجزایی مثل دینام، کمپرسور کولر، واترپمپ یا حتی مجموعهی سفتکن تسمه قرار میگیرند و با چرخش خود، انرژی موتور را به این تجهیزات منتقل میکنند. وقتی یکی از این پولیها یا بلبرینگِ هرزگرد از فرم سالم خارج شود، نتیجه فقط یک صدا نیست؛ لغزش تسمه، داغ شدن موضعی، سایش تسمه، و حتی از کار افتادن تجهیزات حیاتی میتواند پشت سرش بیاید. این دقیقاً همان نقطهای است که «توجه به علائم» شما را از هزینههای چندبرابری نجات میدهد.
هرزگرد و پولی کجا دردسرساز میشوند؟
برای اینکه نشانهها را درست تفسیر کنید، باید تصویر ذهنی روشن داشته باشید:
هرزگرد ثابت: یک پولی آزاد که برای تنظیم مسیر و افزایش سطح تماس تسمه استفاده میشود. خرابیاش غالباً به بلبرینگ/یاتاقان مربوط میشود و با صدا یا لقی خودش را نشان میدهد.
پولی سفتکن تسمه: پولیای که روی مجموعه سفتکن قرار دارد و علاوه بر بلبرینگ، «مکانیزم فنری/بازویی» هم دارد؛ بنابراین هم خرابی بلبرینگ و هم ضعف کشش میتواند نشانه ایجاد کند.
سایر پولیهای متصل به تجهیزات: مثل دینام یا کمپرسور کولر. اینها گاهی علائم مشترک میدهند، اما خروجی خرابیشان میتواند به شکل افت شارژ، بدکار کردن کولر یا علائم جانبی ظاهر شود.
اولین نشانه: صداهایی که نباید نادیده بگیرید
خرابی هرزگرد و پولیها معمولاً با صدا شروع میشود؛ صدایی که اول «ریز و مقطعی» است و بعد تبدیل میشود به یک هشدار دائمی.
1) سوت یا جیغ
اگر هنگام روشن شدن خودرو، در دور آرام، یا وقتی گاز میدهید صدای سوت یا جیغ میشنوید، یکی از مظنونهای اصلی خرابی بلبرینگ هرزگرد/پولی یا ناهمراستایی تسمه است. این صدا اغلب از اصطکاک و افزایش مقاومت چرخش ایجاد میشود و میتواند به سایش سریع تسمه هم ختم شود.
2) جیکجیک یا چهچهمانند
صدای جیکجیکِ منظم—خصوصاً وقتی موتور گرم میشود یا با تغییر دور موتور شدت میگیرد—میتواند نشانهی پولی لق، کج، یا خارج از محور باشد. در این حالت تسمه بهجای حرکت نرم، روی پولی «میپرد» یا ریزلغزش میدهد.
3) خرخر یا غرش
این صدا مرحلهی پیشرفتهتر است؛ یعنی بلبرینگ از حالت نرم خارج شده، ساچمهها یا مسیر حرکت آسیب دیدهاند و اصطکاک خشک شکل گرفته. چنین صدایی را باید «هشدار فوری» بدانید، چون ادامهی رانندگی میتواند به گیرپاژ پولی و پاره شدن تسمه ختم شود.
نشانه دوم: لرزش و لقی
گاهی صدا هنوز شدید نیست، اما شما در دور آرام یا هنگام روشن بودن کولر، یک لرزش خفیف در موتور یا فرمان حس میکنید. لرزش میتواند نتیجهی چرخش نامنظم پولی باشد—بهخصوص وقتی پولی لقی شعاعی پیدا کرده باشد یا بلبرینگ «گیر و گشاد» شده باشد. بررسی وضعیت بلبرینگ با چرخاندن پولی و ارزیابی نرمی حرکت، بخش مهم تشخیص است.
نشانه سوم: علائم روی تسمه و پولی
این قسمت، همان جایی است که یک نگاه دقیق میتواند جای حدس و گمان را بگیرد.
1) ساییدگی غیرعادی تسمه (لبپری، ترک، نخنخ شدن)
وقتی پولی یا هرزگرد کج شده باشد، تسمه بهجای اینکه روی مسیر درست حرکت کند، به یک سمت کشیده میشود؛ نتیجه میشود سایش لبهها، نخنخ شدن یا ترکهای غیرطبیعی. علاوه بر آن، اگر کشش تسمه درست نباشد، لغزش ایجاد میشود و این لغزش به داغ شدن و سایش سریع تسمه میانجامد.
2) زنگزدگی، خوردگی یا سطح ناهموار پولی
سطح پولی باید نسبتاً سالم و یکنواخت باشد. وجود زنگزدگی/خوردگی یا تغییر شکل سطح تماس میتواند حرکت تسمه را مختل کند و خودش به تولید صدا و سایش کمک کند.
3) برقافتادگی و سایش شیارها
در راهنماهای فنی مربوط به سیستمهای انتقال نیرو با تسمه، به این نکته اشاره میشود که برق افتادن غیرعادی داخل شیار پولی میتواند نشانهی سایش و لغزش باشد؛ یعنی پولی و تسمه به جای «درگیری درست»، وارد فاز اصطکاک و خوردگی شدهاند.
نشانه چهارم: بوی لاستیک داغ
اگر در ترافیک، بعد از روشن بودن کولر، یا پس از یک مسیر کوتاه، بوی لاستیک داغ حس میکنید، این احتمال را جدی بگیرید که تسمه در حال لغزش است؛ لغزش یعنی حرارت بالا و حرارت بالا یعنی کاهش عمر تسمه و افزایش احتمال پارگی. کشش نامناسب میتواند باعث صدا، دمای بسیار بالا و سایش زودرس تسمه شود.
نشانه پنجم: علائم روی عملکرد خودرو
خرابی هرزگرد/پولی فقط «صدا» نیست؛ چون این سیستم به تجهیزات مهم وصل است، ممکن است علائم جانبی هم ببینید:
افت شارژ یا روشن شدن چراغ باتری (درگیر شدن سیستم دینام و پولیهای مرتبط)
ضعیف شدن کولر یا تغییر صدای کمپرسور
نوسان دور موتور در برخی شرایط
| اقدام | چرا مهم است؟ | احتمال | نشانه |
|---|---|---|---|
| بررسی پولیها و کشش تسمه | میتواند به سایش تسمه و خرابی دومینویی ختم شود | بلبرینگ هرزگرد/پولی یا لغزش تسمه | سوت/جیغ در استارت یا دور آرام |
| توقف و بررسی فوری | خطر گیرپاژ پولی و پارگی تسمه | آسیب جدی بلبرینگ | خرخر/غرش یاتاقانی |
| عیبیابی دقیق و تعویض قطعه معیوب | باعث خروج تسمه از مسیر و آسیب تسمه میشود | بلبرینگ خراب یا پایه/سفتکن معیوب | لقی یا کجچرخیدن پولی |
| بررسی مسیر تسمه و پولیها | عمر تسمه شدیداً کم میشود | ناهمراستایی پولیها | نخنخ شدن یا ساییدگی لبه تسمه |
| تنظیم کشش/تعویض قطعات مرتبط | حرارت بالا = خرابی سریع | لغزش تسمه/کشش نامناسب | بوی لاستیک داغ |
بهترین زمان اقدام: قبل از اینکه تسمه پاره شود
بیشتر رانندهها وقتی اقدام میکنند که صدا «بلند و آزاردهنده» شده؛ اما همان مرحلهای که صدا تازه شروع شده، بهترین زمان است. چون در این نقطه معمولاً هنوز میشود با یک عیبیابی درست و تعویض بهموقع، جلوی خسارتهای زنجیرهای را گرفت—هم تسمه، هم پولیهای دیگر، و هم تجهیزاتی که تسمه آنها را میچرخاند.
اگر خودروهای مدیران خودرو را دارید و تهران هستید؛ با ما تماس بگیرید
در تهران، زمان و دسترسی، بخشی از هزینه است. اگر صدای هرزگرد/پولی یا علائم گفتهشده را دارید، منطقیترین کار این است که بهجای آزمونوخطای چندباره، از تیمی کمک بگیرید که هم مکانیک سیار دارد، هم عیبیابی تخصصی، هم امکان حمل استاندارد—بهخصوص برای خودروهای اتوماتیک که نحوه حمل و برخورد اولیه اهمیت بیشتری پیدا میکند.
امداد مدیران خودرو دقیقاً با همین رویکرد خدمات میدهد: امداد ۲۴/۷ در تمام ۲۲ منطقه تهران، اعزام سریع، مکانیک سیار، عیبیابی تخصصی، و در صورت نیاز کفی/چرخگیر برای حمل مطمئن.
برای اینکه کارتان سریع و قابل پیگیری جلو برود، میتوانید از طریق سایت درخواست ثبت کنید یا با شماره پشتیبانی مجموعه تماس بگیرید: ۰۲۱۶۶۱۹۸۶۲۱
